Komisja Europejska przedstawiła nowe propozycje dotyczące dostępności i przystępności cenowej mieszkań. Ich celem jest przede wszystkim wsparcie państw członkowskich, regionów i samorządów w miejscach, w których mieszkań zaczyna brakować, a ich ceny i czynsze stają się coraz większym problemem dla mieszkańców.
Problem jest coraz bardziej odczuwalny w całej Europie. Według najnowszego badania Eurobarometru 51% mieszkańców miast uważa brak przystępnych cenowo mieszkań za pilny i ważny problem w miejscu, w którym żyją. Komisja zwraca również uwagę, że kryzys mieszkaniowy znacząco wpływa na problemy ze znalezieniem pracy.
Co proponuje Komisja Europejska?
Jednym z najważniejszych elementów propozycji jest Europejski akt w sprawie przystępnych cenowo mieszkań (Affordable Housing Act). Ma on stworzyć wspólne ramy, które pomogą władzom krajowym, regionalnym i lokalnym ocenić, czy na danym obszarze występuje szczególna presja mieszkaniowa i czy potrzebne są działania mające poprawić dostępność mieszkań.
Komisja proponuje wspólną metodę oceny sytuacji. Pod uwagę mają być brane m.in.:
- ceny mieszkań w stosunku do dochodów mieszkańców,
- zmiany cen mieszkań w czasie,
- dostępność mieszkań,
- relacja między popytem a podażą,
- zmiany liczby ludności,
- wpływ najmu krótkoterminowego,
- inne lokalne czynniki wpływające na rynek mieszkaniowy.
Dzięki temu władze lokalne mają dysponować lepszymi danymi i bardziej przejrzystymi zasadami, gdy będą chciały reagować na problemy mieszkaniowe.
A co z mieszkaniami wynajmowanymi krótkoterminowo?
Jednym z tematów, którym poświęcono szczególną uwagę, jest najem krótkoterminowy, np. mieszkań oferowanych turystom.
W miejscach, gdzie duża liczba mieszkań jest wykorzystywana przede wszystkim pod wynajem na krótkie pobyty, zmniejsza się liczba lokali dostępnych dla osób szukających lokum na dłużej. Problem ten jest szczególnie widoczny w niektórych dużych miastach i popularnych miejscowościach turystycznych.
Nowe przepisy nie wprowadzają jednak automatycznego zakazu najmu krótkoterminowego. Chodzi o stworzenie jasnych zasad, dzięki którym władze lokalne będą mogły – jeżeli lokalna sytuacja rzeczywiście tego wymaga – wprowadzać odpowiednio uzasadnione i proporcjonalne rozwiązania.
Jeżeli samorząd będzie chciał ograniczyć określone formy wykorzystania mieszkań, będzie musiał wykazać, że rzeczywiście przyczyniają się one do problemów z dostępnością lub cenami mieszkań. Działania mają być ukierunkowane, konieczne i proporcjonalne.
Nie tylko nowe mieszkania – także wykorzystanie istniejących
Komisja zwraca uwagę, że rozwiązaniem kryzysu mieszkaniowego nie jest wyłącznie budowanie nowych mieszkań.
Władze mogą również szukać sposobów na lepsze wykorzystanie istniejącego zasobu mieszkaniowego, w tym pustych lokali. Propozycja Komisji przewiduje także działania ułatwiające remontowanie i zmianę przeznaczenia istniejących budynków.
Jednocześnie Komisja rekomenduje działania zwiększające podaż mieszkań, m.in. przyspieszenie planowania i wydawania pozwoleń na budowę, remonty oraz przekształcanie istniejących budynków.
A co z mniejszymi miejscowościami i obszarami wiejskimi?
Problem mieszkaniowy nie wygląda tak samo w całej Unii Europejskiej.
W dużych miastach i popularnych miejscowościach turystycznych problemem może być brak mieszkań i wysokie ceny, natomiast na niektórych obszarach wiejskich sytuacja jest zupełnie inna. JRC zwraca uwagę, że w części obszarów wiejskich rośnie liczba pustych mieszkań, m.in. w związku ze starzeniem się i spadkiem liczby mieszkańców.
Dlatego Komisja podkreśla znaczenie lokalnego podejścia. Rozwiązanie, które sprawdzi się w dużym mieście, nie musi być odpowiednie dla małej gminy czy obszaru wiejskiego.
Czy w związku z tym Unia Europejska będzie decydować, gdzie i jak mamy mieszkać?
Nie.
To bardzo ważne rozróżnienie. Polityka mieszkaniowa nadal pozostaje przede wszystkim w kompetencji państw członkowskich oraz władz regionalnych i lokalnych. Proponowane przepisy mają stworzyć wspólne ramy i zapewnić samorządom większą pewność prawną, ale to właściwe władze będą decydować, czy i jakie działania zastosować na swoim terenie.
Komisja podkreśla przy tym, że wszystkie działania muszą respektować zasadę pomocniczości oraz przepisy jednolitego rynku UE.
Co dalej?
Przedstawiona przez Komisję propozycja nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Teraz trafi do dalszych prac Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej w ramach zwykłej procedury ustawodawczej. Ostateczny kształt przepisów może więc jeszcze ulec zmianie.
Propozycji rozporządzenia towarzyszy również zalecenie Komisji dotyczące zwiększania dostępności mieszkań i podaży mieszkań w obszarach znajdujących się pod szczególną presją mieszkaniową. Komisja wskazuje m.in. na potrzebę przyspieszania inwestycji, remontów, budowy nowych mieszkań oraz lepszego wykorzystania istniejących budynków.
Mieszkanie to nie tylko rynek nieruchomości
Kryzys mieszkaniowy ma wpływ nie tylko na ceny nieruchomości. Dostępność mieszkań wpływa również na możliwość podjęcia pracy, założenia rodziny, podjęcia nauki czy pozostania w miejscu, z którym jesteśmy związani.
Dlatego Komisja Europejska chce, aby państwa i samorządy miały lepsze dane, większą pewność prawną i więcej narzędzi do reagowania tam, gdzie mieszkań rzeczywiście zaczyna brakować lub stają się one zbyt drogie dla mieszkańców.
Artykuł opracowany na podstawie oficjalnego komunikatu prasowego Komisji Europejskiej. Pełna treść dostępna jest pod adresem: Nowe przepisy UE mające pomóc władzom lokalnym w walce z kryzysem mieszkaniowym
